Belirtisiz ve belirtili tamlama nasıl ayırt edilir?

Belirtisiz ve belirtili tamlama nasıl ayırt edilir?

Belirtisiz ve belirtili isim tamlamaları arasındaki temel farklar şunlardır:

• Belirtili tamlama :

  • Tamlayan ve tamlanan ek alır
  • Tamlayan ilgi eki ("-ın /-in /-un /-ün") alır, tamlanan ise iyelik eki ("-ı /-i /-u /-ü") alır
  • Tamlanana sorulan "kimin, neyin?" sorularıyla tamlayan bulunabilir
  • Tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir ve araya başka sözcükler girebilir

• Belirtisiz tamlama :

  • Tamlayan ek almaz, tamlanan ise iyelik eki alır
  • Tamlayan ile tamlanan yer değiştiremez ve araya başka sözcük giremez
  • Genellikle tamlayan sonundaki "-ı, -i, -u, -ü" harfi kapatılarak okunduğunda iki sözcük arasındaki anlam bağı koparsa, bu bir belirtisiz tamlamadır

Örnekler:

• Belirtili tamlama : "uçağın motoru"
• Belirtisiz tamlama : "erik ağacı"

Belirtili nesnenin ekleri nelerdir?

Belirtili nesne, "-ı, -i, -u, -ü" belirtme hâl ekini alır. Örnekler: Öğretmen seni görmek istiyor. (kimi?). Babam evi boyadı. (neyi?). Kardeşim, annemin hediye ettiği kolyeyi kaybetmiş. (neyi?). Kışlanın kapısında saatlerce senin gelmeni bekledim. (kimi?).

Belirtisiz ve belirtili tamlamaya örnek cümleler nelerdir?

Belirtisiz isim tamlamasına örnek cümleler: Artık her evde misafir odası bulunmuyor. Bursa şeftalisi ayrı bir lezzete sahiptir. Yaz yağmuru düşer durur yüreğime. Köy evi. Çiçek bahçesi. Belirtili isim tamlamasına örnek cümleler: Babasının arabası hala kapının önünde duruyor. Televizyonun kumandası kaybetmişim. Evin salonu her yerden daha temizdir. Ali’nin bisikleti. Dedenin hikayesi. İsim tamlaması örnekleri hakkında daha fazla bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir: tr.wikipedia.org; turkedebiyati.org; haberturk.com.

Belirtme eki ve tamlayan eki nasıl ayırt edilir örnek?

Belirtme eki ve tamlayan eki arasındaki fark, aldıkları eklerin farklı olmasıdır. Belirtme eki, isimlere "-ı, -i, -u, -ü" eklerini ekleyerek onları belirtili nesne yapar. Tamlayan eki ise isimlere "-ın, -in, -un, -ün" eklerini ekleyerek onları başka bir isimle ilişkilendirir, yani tamlayan yapar.

Belirtisiz tamlamada tamlayan ve tamlanan yer değiştirir mi?

Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan yer değiştiremez. Belirtili isim tamlamalarında ise tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.

Belirtili isim tamlaması örnekleri nelerdir?

Belirtili isim tamlaması örnekleri: Kitabın kapağı; Çocukların kıyafetleri; Üzümün çöpü; Aşkın büyüsü; Uçağın motoru; Okulun müdürü; Ali’nin defteri; Bilgisayarın kablosu; Öğrencilerin birkaçı. Belirtili isim tamlamasında, hem tamlayan hem de tamlanan ek alır; tamlayan ilgi eki, tamlanan ise iyelik eki alır.

Belirtili ve belirtisiz tamlamada tamlayan nasıl bulunur?

Belirtili isim tamlamasında tamlayan, ilgi eki olan "-ın /-in /-un /-ün, -(n)ın /-(n)in /-(n)un /-(n)ün" eklerini alır. Belirtisiz isim tamlamasında ise tamlayan ek almaz. Tamlayanı bulmak için tamlanana "kimin, neyin?" soruları sorulabilir. Örnekler: Belirtili isim tamlaması: "telefonun ekranı". Belirtisiz isim tamlaması: "erik ağacı".

Belirtisiz nesne nasıl bulunur?

Belirtisiz nesne, hâl eklerinden hiçbirini almaz ve yalın hâldedir. Örnekler: "Yolda eşime çiçek aldım" (ne?). "Yarın terziye bir takım elbise diktireceğim" (ne?). "Biraz uzanmak ister misin" (ne?). "Akşam eve geç gelme" dedi (ne?). Belirtisiz nesneyi tespit ederken, "ne" sorusunun özne tespitinde kullanılan "ne" sorusu ile karıştırılmaması gerekir.