Birleşik cümlelerde yan cümle bulmak için şu adımlar izlenebilir:
Örnek: "Erken gelirsen, parka gideriz" cümlesinde "erken gelirsen" kısmı şartlı yan cümledir
Yan cümlecik türleri:
Yan cümle ve iç cümle arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Yan cümle, bileşik cümlelerde ana cümlenin anlamını tamamlayan yardımcı cümledir. İç cümle, bir temel cümleyle, onun içinde kullanılan bir yardımcı cümleden oluşan cümledir. Örnekler: Yan cümle: "Hava soğursa paltonu giy" cümlesinde "soğursa" sözü yan cümledir. İç cümle: "Şark için 'Ölümün sırrına sahiptir' derler" cümlesinde "ölümün sırrına sahiptir" ifadesi iç cümledir.
Yan cümlede yüklem, genellikle cümlenin başında yer alır. Yan cümle, temel cümlenin anlamını tamamlayan ve açıklama amacı taşıyan bir cümledir. Örnek: "Erken gelirsen, parka gideriz" cümlesinde "erken gelirsen" kısmı şartlı yan cümledir ve yüklem "gelirsen" kelimesidir.
Girişik cümlelerde yan cümleciği bulmak için şu yöntemler kullanılabilir: Bağlaçlar ve ilgi zamirleri: "ki", "de/da (bağlaç olan)", "nasıl", "neden", "ne zaman", "kim", "hangi" gibi soru kelimeleri yan cümleciğin belirtisi olabilir. Yüklemin ekleri: "-dık", "-miş", "-ecek" gibi ekler, yan cümleciklerin ne kadar gizli olabileceğini gösterir. Cümlenin yapısı: Yan cümlecik genellikle cümle başında yer alır. Ayrıca, cümledeki virgüller de yan cümlecikleri işaret edebilir, ancak tek başına virgülün varlığı veya yokluğu kesin bir kanıt değildir. Yan cümleciklerin tespiti, cümlenin bağlamına ve dil bilgisi kurallarına bağlı olarak değişebilir.
Girişik cümle ve girişik birleşik cümle aynı anlama gelir. Girişik birleşik cümle, yan cümlesi fiilimsilerle kurulan cümlelerdir. Girişik cümle terimi ise genellikle bu tür cümlelerin genel adı olarak kullanılır. Dolayısıyla, girişik cümle ve girişik birleşik cümle aynı kavramı ifade eder.
Birleşik cümle, içinde esas yargının bulunduğu bir temel cümle ile onu anlam ve görev bakımından tamamlayan bir veya birden fazla yan cümleden oluşan cümledir. Birleşik cümle türleri: Şartlı birleşik cümle: Yan cümle, temel cümleye şart anlamı katar ve "-se, -sa" ekiyle oluşturulur. Ki'li birleşik cümle: Yan cümle, "ki" bağlacı ile temel cümleye bağlanır. İç içe birleşik cümle: Yardımcı cümle, ana cümlenin öğelerinden birini meydana getirir ve kendine ait bir yüklemi vardır. Girişik birleşik cümle: Yan cümle, fiilimsilerle oluşturulur.
Birleşik cümle örnekleri: Şartlı bileşik cümle: "Yarın hava güzel olursa / gezmeye gideceğiz". Ki'li bileşik cümle: "Duydum ki / unutmuşsun gözlerimin rengini". İç içe bileşik cümle: "Güneş doğdu mu / kalkarım". Girişik bileşik cümle: "Beni soran adam / şu muydu?". Diğer örnekler: "Bütün evi iki saatte özenerek temizledik". "Tam balığı çekiyordum ki misina koptu". "O kadar yolu yürüyüp bir de geri dönmek zorunda kaldım". "Öğretmen 'Yarın sözlü yapabilirim.' dedi". "Sokrates 'İnsanlığı kötülüğü ölümden daha kötüdür, çünkü kötülük, ölümden daha hızlı koşar.' demiştir".
Yan cümlecik, temel cümlenin anlamını tamamlayan, genellikle fiilimsiler ve çekimli fiillerle kurulan söz ve söz öbekleridir. Özellikleri: Yan cümlecik, tek başına tam ve anlamlı bir cümle olabildiği gibi, fiilimsilerle oluşturulmuş da olabilir. Kesin bir yargı içermezler. Cümleden çıkarılırsa cümlenin anlamda daralma olur, ancak kalan kısım yine bir cümle niteliği taşır ve yargı bildirir. Türleri: Dilek-şart kipi ve ek-fiilin şartı (-se) ile oluşturulanlar (şartlı); Ki bağlacı ile oluşturulanlar; İç içe cümleler; Fiilimsiler ile oluşturulanlar (girişik). Örnekler: "Erken gelirsen sinemaya gidebiliriz" cümlesinde "erken gelirsen". "Çalışırsan başarırsın". "Görüyorum ki hepiniz hazırlanmışsınız". "Elma, en sevdiğim meyvedir, buralarda bol yetişir".
Blog
Belinay isminin özellikleri nelerdir?
Bağ ile başlayan eş sesli kelimeler nelerdir?
Bacanak ne anlama gelir?
Balık burcunun özellikleri ingilizce nasıl anlatılır?
Bayındırlık bulmaca ne demek?
Bağlı cümle nasıl bulunur?
BlackPink Lisa hangi burç?
Bağlantı ekleri nelerdir?
Bitişik nizamda 3 kat ne demek?
Bence ve kanımcanın farkı nedir?
Benzetme ingilizce ne demek?
Başa gelen çekilir atasözü ile balık baştan kokar aynı mı?
Birbiri ardınca gelen eş görevli ögeler arasına ne konur 4. sınıf?
Ağır hezimetlere uğramak ne demek?
Bilirkişi nasıl yazılır TDK?
Basın ve prees arasındaki fark nedir?
Bo harfi ile kaç kelime var?
Basın Bülteninde tarih nasıl yazılır?
Birkez ve bir kere aynı mı?
B ile başlayan kız isimleri nelerdir?
Bilal Erdoğan askerliğini nerede yaptı?
Aşırı profesyonel ne demek?
B1 ve B2 seviyesi ne kadar sürede öğrenilir?
Beraber ve birlikte eş anlamlı mı?
Başarı için gayret şart mı?
Bağlamdan anlam tahmini nedir?
Bathroom ve toilet farkı nedir?
Ağyar ve yar ne demek?
Benzetme ve neden sonuç cümlesi nedir?
Binaen ne demek?
Birleşik cümlelerde yan cümle nasıl bulunur?
Bel ve bellemek eş sesli mi?
Basın ne iş yapar?
Biçim ve biçem arasındaki fark nedir?
Bordo Berelilerin eğitimi neden gizli tutulur?
Biçmek ne anlama gelir?
Balamır Türk ismi mi?
Balık emojisi neyi ifade eder?
Belirtme ve yükleme eki aynı şey mi?
Bağrı yanmak deyimi ne anlama gelir?