A priorinin karşıtı, "a posteriori"dir
A priori, kelime anlamı olarak "önsel" demektir. A priori bilgi, deneysel veri ve delillerden bağımsızdır; bu nedenle doğruluğu deneyimle çürütülemez. A priori argüman ya da akıl yürütme ise, öncüllerinden her biri a priori olarak kabul edilen, tümdengelimsel olarak geçerli bir argümandır. Antik Yunan felsefesinde, hiçbir deneye dayanmayan bilgiyi tanımlamak için kullanılan a priori kavramı, Skolastiklerce geliştirilmiş ve Alman düşünür Immanuel Kant'ın sisteminde önem kazanmıştır.
A priori bilgi örneklerine bazı örnekler şunlardır: Matematik ve geometri önerileri. Metafiziksel kabuller. Apaçık doğrular. İlk ilkeler. A priori bilgi, deneysel veri ve delillerden bağımsız olduğu için bu bilginin doğruluğu deneyim aracılığıyla çürütülemez.
A priori ve a posteriori kavramları, özellikle Immanuel Kant tarafından popüler hale getirilmiştir. A priori bilgi, deneyimden bağımsız olan bilgiyi ifade eder ve Kant, bu tür bilgilerin zorunlu ve evrensel olduğunu savunmuştur. A posteriori bilgi ise deneysel kanıta dayalı olan bilgiyi ifade eder ve Kant, bu tür bilgilerin deneyimden edinildiğini belirtmiştir. Bu kavramlar, ilk olarak Platon'un "Meno" diyaloğunda a priori bilgiye benzer bir kavram olarak ortaya atılmış, ancak felsefi anlamda detaylı bir şekilde G.W. Leibniz ve John Sergeant tarafından geliştirilmiştir.
Immanuel Kant, a priori bilgiyi zorunlu görüyor çünkü bu tür bilgiler zorunlu, geçerli ve evrenseldir. Kant'a göre, nedensellik ilkesi gibi anlama yetisinin kategorileri, nesneler dünyasını düzene koymada kullanılan a priori ilkelerdir ve hiçbir deneyim bilgisinden elde edilmeyecek zorunlu bir niteliği ifade ederler. Ayrıca, Kant metafiziğin doğru bir zemine oturabilmesi için hem bilgimizi genişleten hem de ampirik tecrübeden bağımsız olan sentetik a priori yargıların gerekliliğini savunur.
Sentetik a priori, Immanuel Kant'ın felsefeye kazandırdığı bir kavram olup, saf görü ile empirik görünün birlikte çalışması sonucunda ortaya çıkan bilgi türüdür. A priori olması, deneyime dayanmaksızın zorunlu ve kesin bilgiyi ifade eder. Sentetik olması, doğruluğunun içerdiği kavramların tanımlarına dayanamaması bakımından ek bilgi veren niteliğe sahip olduğu anlamına gelir. Sentetik a priori bilgilere örnek olarak Kant, matematiğin, geometrinin ve metafiziğin önermelerini ileri sürmüştür. Kant'a göre aklımız, belirli birleştirme işlemlerinin sonucunda dış dünyadaki görüngüleri çeşitlilikten arındırıp düzenleyerek deneyim kazanır. Sentetik a priori kavramı, Kant'tan sonraki felsefeciler tarafından eleştirilmiş olup yirminci yüzyılın başında neredeyse tamamen reddedilmiştir.
A priori ve a posteriori, felsefede bilgi, gerekçelendirme veya argüman türlerini ampirik kanıt veya deneyime güvenerek ayırt etmek için kullanılan Latince ifadelerdir. A priori bilgi, deneyimden bağımsız olan bilgidir. A posteriori bilgi, deneysel kanıta dayalı olan bilgidir. Bu terimler, ilk olarak Aristoteles'in "Organon" adlı eserlerinde yer almış ve popüler hale getirilmesi Immanuel Kant'ın "Saf Aklın Eleştirisi" adlı eseriyle olmuştur.
Apriorizm ve empirizm iki farklı felsefi bilgi edinme görüşünü ifade eder: Apriorizm (Rasyonalizm): Bilginin akıl ve sezgi yoluyla, deneyimden bağımsız olarak elde edildiğini savunur. Empirizm (Ampirizm): Bilginin deneyim ve duyular sayesinde kazanıldığını iddia eder. Bazı temsilciler: Apriorizm: Platon, Descartes, Kant. Empirizm: John Locke, David Hume, George Berkeley, John Stuart Mill.
Eğitim
Aktif ve sönmüş yanardağ arasındaki fark nedir?
A priorinin karşıtı nedir?
90 ve 2000 arası hangi kuşak?
Anadolu lisesinde hangi bölümler var?
Analitik ve inorganik kimya arasındaki fark nedir?
Aktif ve pasif öğrenme dengesi nasıl sağlanır?
Alaska'yı Rusya'dan kim aldı?
Anaokulunda kaç saat etkinlik yapılır?
Ana ve ara renkler nasıl öğretilir okul öncesi?
Anotta yükseltgenme mi olur?
Anaerobik bakteriler nerede yaşar?
Aktif metaller bazlarla tepkime verir mi?
Alanı 90 m2 olan bir dikdörtgenin çevresi en fazla kaç m'dir?
Afet ve acil durum planı kapsamında okul öncesi dönemde neler yapılabilir?..
Akademi eğitimi kaç yıl sürer?
AGS ve ÖABT konu dağılımı aynı mı?
Alkali metallerin 5 özelliği nedir?
Analitik sınıflandırmanın temel amacı nedir?
Aminoglikozidler hangi bakterilere etkilidir?
Anket konuları nelerdir?
Alüminyum ve eleminyum aynı mı?
Analitik kimyacı ne iş yapar?
Afrika kıtasında hangi ülkeler sömürge?
Abstract'ta hangi bilgiler olmalı?
Aktif metaller asitlerle tepkimeye girince hangi gaz açığa çıkar?
Anafor 2015 hangi platformda?
Analitik düzlemde neler var?
Amino asit üretimi hangi hücrelerde yapılır?
ADH hormonu nereden salgılanır?
ABD'deki deprem kaç şiddetinde oldu?
Analitik filozoflar kimlerdir?
Ahi evran eğitim fakültesi iyi mi?
Altıgende köşegenler açıortay mıdır?
Amerikan İç Savaşı'nı kim kazandı?
Ankara Valiliği kar tatili açıklaması yaptı mı?
Anadolu liselerinde okul kaça kadar açık?
Ana Bilim Dalı Başkanı nasıl atanır?
AGTE soruları nelerdir?
Ankara Üniversitesinde kaç yıl kayıt dondurulabilir?
Akdeniz'de hangi levha var?