Akıl yürütme , bilinen bilgiler üzerine kurallar çerçevesinde düşünerek bilinmeyene, yani yeni bilgilere ulaşmaktır. Tanım ise bir kavramın sınırlarını ve özelliklerini belirleyen açıklamadır.
Fark :
Örneğin, "Tüm insanlar ölümlüdür" ve "Sokrates bir insandır" öncüllerinden "O halde Sokrates ölümlüdür" sonucuna varmak tümdengelimsel bir akıl yürütmedir . "İnsan", "ölümlü" ve "mortal" gibi kavramların tanımları ise bu akıl yürütmeden bağımsız olarak yapılır.
Mantıkta bazı akıl yürütme hataları: Paralojizm (safsata). İnanç önyargısı. Dairesel akıl yürütme (petitio principii). Yanlış ikilem. İspatlama mecburiyeti safsatası.
Felsefede analojik akıl yürütme, iki şey arasındaki benzerlikten yola çıkarak birinden diğerine bilgi aktarma yöntemidir. Analojik akıl yürütmenin genel formülü şu şekildedir: 1. İki şey bir veya daha fazla açıdan birbirine benzemektedir. 2. Belirli bir önerme, bunlardan biri için geçerlidir. 3. O halde, bu önerme diğeri için de geçerlidir. Analoji, felsefe tarihinde önemli bir yere sahiptir; birçok filozof, karmaşık kavramları açıklamak veya yeni fikirler üretmek için analojilerden yararlanmıştır. Analojik akıl yürütmenin bazı özellikleri: Kesinlik eksikliği. Yaratıcılık ve keşif. Bağlam bağımlılığı. Farklılıkların önemi.
Akıl yürütmede sorulan bazı soru türleri: Mantıksal akıl yürütme soruları. Tümdengelimli ve tümevarımlı akıl yürütme soruları. Dedektiflik bilmeceleri. Ayrıca, matematik problemleri ve bilmeceler de akıl yürütme becerilerini geliştirmek için kullanılabilir.
Analoji, iki şey arasındaki benzerliğe dayanarak birisi hakkında verilen bir hükmün diğeri hakkında da verilmesi şeklindeki akıl yürütme yoludur. Örnekleme akıl yürütme hakkında bilgi bulunamadı. Analoji örnekleri: "Dünya gezegeninin atmosferi vardır ve üzerinde canlılar yaşar", "Mars gezegeninde atmosfer vardır" öncüllerinden hareketle "O zaman Mars gezegeninde canlılar bulunması gerekir" sonucunun elde edilmesi. "Aslan Mican geliyor" dendiğinde Mican ve aslan arasında analoji yapılır; bu, Mican’ın cesur, güçlü, dayanıklı biri olduğunu söylemek demektir. "Melek gibi bir kadındı" dendiğinde melek ile o kadın arasında analoji yapılır; bu, kadının masum, temiz ve iyi niyetli olduğunu söylemek demektir.
Akıl yürütmenin temel ilkeleri şunlardır: 1. Özdeşlik İlkesi: Bir şey ne ise odur. 2. Çelişmezlik İlkesi: Bir şey hem kendisi hem de kendisi olmayan olamaz. 3. Üçüncü Halin İmkânsızlığı İlkesi: Bir önerme ya doğru ya da yanlış olabilir, ikisi arasında üçüncü bir ihtimal yoktur. 4. Yeter-Sebep İlkesi: Her doğru, yeterli bir sebeple desteklenir. Bu ilkeler, doğru düşünme ve akıl yürütme süreçlerini destekler.
Akıl yürütme ve çıkarım kavramları genellikle birbirinin yerine kullanılsa da, aralarında bazı farklar vardır: Akıl Yürütme: Doğru kabul edilen yargılardan (öncüllerden) yola çıkarak yeni yargılara (sonuca) varma sürecidir. Çıkarım: Akıl yürütmenin bir sonucu olup, öncül ve sonuç önermelerinden meydana gelir. Özetle, akıl yürütme daha geniş bir kavram olup, çıkarım bu sürecin bir sonucudur.
Akıl yürütme, bilinen olgular ve kurallar kullanılarak yeni bilgiye ulaşılmasıdır. Akıl yürütmenin üç temel yöntemi: 1. Tümdengelim (Dedüksiyon). 2. Tümevarım (İndüksiyon). 3. Analoji (Benzetim). Ayrıca, abdüktif (heptengitmeli) akıl yürütme de bir yöntemdir.
Eğitim
9.sınıf coğrafya 1.dönem 2.yazılı nasıl olacak?
Akıl yürütme ve tanım arasındaki fark nedir?
Albert Einstein izafiyet teorisini nasıl açıkladı?
90'larda Türkiye'de neler yaşandı?
Amasya Genelgesi'nin milli mücadeleyi kişisellikten çıkarması ne demek?..
Agility eğitimi nedir?
ALES'te 70 puan için kaç net gerekir?
AKTS kaç olmalı?
Akıllı defter matematikte nasıl kullanılır?
Aerobik solunum kaç ATP üretir?
Amerikan iç savaşı ve Amerikan bağımsızlık savaşı aynı mı?
Analitik geometri için hangi notlar?
Aktiflik ve pil potansiyeli aynı şey mi?
Anadolu üniversitesi online kayıt nasıl yapılır?
Anasınıfı zümresi ne yapar?
Adeziyon ve kohezyoda yüzey gerilimi nasıl oluşur?
Altın oran nedir?
Aneroid ve cıvalı barometre arasındaki fark nedir?
Anatomik pozisyon nedir tıpta?
A1 kağıt boyutu ile A3 aynı mı?
Alms igü nasıl giriş yapılır?
Alper Gezeravcı'nın uzay yolculuğu nereden takip edilir?
AB0 ve Rh sistemi nedir?
Amasya Genelgesi tarihi nedir?
Aker Kartal'ın video ders notlarını kimler kullanabilir?
Ada ve kara parçası arasındaki fark nedir?
Anadolu Açıköğretim 4 yıllık bölümler kaç yıllık?
90 derece açı neden dik açıdır?
Amino asitin yapısı nedir?
Ankara Üniversitesi Polonya'da geçerli mi?
Akarsuda altın nerede bulunur?
AGÜ yabancı dil sertifikası geçerli mi?
Ankara Zübeyde hanım KYK yurdu kaç kişilik?
AGS örnek sorular nereden bakılır?
Aksaray eskiden nereye bağlıydı?
Akademisyenler nasıl yükselir?
Amaç birliği ve emir komuta birliği aynı şey mi?
AFAD'ın logosu ne anlama gelir?
Alüvyon ve alüvyal aynı mı?
Altın nasıl oluşur?