Alkollerin bazı tepkime türleri:
Alkollerin tepkime türleri, alkolün yapısına ve reaksiyon koşullarına bağlı olarak değişebilir.
Tersiyer alkoller, hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunda hidrojen molekülü bulunmadığı için yükseltgenme reaksiyonlarına girmez. Ancak, tersiyer alkoller şu reaksiyonlara girebilir: Dehidrasyon: Yüksek sıcaklıkta (170°C) sülfürik asit (H2SO4) katalizörlüğünde su ayrılmasıyla alken oluşumu gözlemlenir. Alkil halojenür oluşumu: Tiyonil klorür (SOCl2) ile reaksiyona girerek alkil klorürler oluştururlar. Ester oluşumu: Organik asitler ile reaksiyona girerek esterleri oluştururlar.
Alkollerin yükseltgenmesi, alkol molekülündeki hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun oksidasyon basamaklarına girerek hidrojen atomlarının uzaklaştırılması ve karbon atomunun daha fazla oksijenle bağ yapması sürecidir. Alkollerin yükseltgenmesi sonucunda oluşan ürünler, alkolün türüne göre değişir: Birincil (primer) alkoller, ilk yükseltgenme basamağında aldehitlere, daha sonra ise karboksilik asitlere dönüşür. İkincil (sekonder) alkoller, yükseltgenme sonucunda ketonlar oluşturur. Üçüncül (tersiyer) alkoller, hidroksil grubuna bağlı karbon atomunda hidrojen atomu bulunmadığı için doğrudan yükseltgenemez ve oksidasyona karşı dirençlidir. Yükseltgenme ajanları arasında potasyum dikromat (K₂Cr₂O₇), potasyum permanganat (KMnO₄), pirimidin bazlı oksidanlar ve PCC (piridinyum klorokromat) bulunur.
Kimyasal tepkime türleri şunlardır: Yanma Tepkimeleri: Maddelerin oksijenle tepkimeye girmesidir. Sentez (Birleşme) Tepkimeleri: Birden fazla maddenin birleşerek yeni bir madde oluşturması. Analiz (Ayrışma) Tepkimeleri: Bir maddenin elementlerine veya daha basit bileşiklere ayrılması. Yer Değiştirme Tepkimeleri: Bir elementin, bir bileşikteki başka bir elementin yerini alması. Çökelme Tepkimeleri: İki çözelti karıştırıldığında suda az çözünen bir tuz oluşması. Redoks (İndirgenme-Yükseltgenme) Tepkimeleri: İndirgenme ve yükseltgenme olaylarının bir arada gerçekleşmesi. Asit-Baz (Nötrleşme) Tepkimeleri: Asit ve bazların tepkimeye girerek tuz ve su oluşturması. Ekzotermik Tepkimeler: Enerji (ısı, ışık veya elektrik) veren tepkimeler. Endotermik Tepkimeler: Enerji alarak gerçekleşen tepkimeler.
Katılma tepkimesi, bir organik molekülün yapısına dışarıdan başka bir molekülün katılmasıdır. Organik kimyada, yapısında karbon-karbon çift bağı (alken) ya da karbon-karbon üçlü bağı (alkin) bulunduran molekülerlerin yapısına dışarıdan en az iki elementin girmesiyle gerçekleşen tepkimelerdir. Bu tepkimeler sonucunda üçlü veya ikili bağlar ortadan kalkarak karşılık gelen ürünler meydana gelir. Katılma tepkimeleri, tepkime şartlarına, girenlerin özelliğine ve katılanın niteliğine göre şu şekilde sınıflandırılabilir: Elektrofilik katılma tepkimeleri. Nükleofilik katılma tepkimeleri. Radikal katılma tepkimeleri.
İkincil alkollerin yükseltgenmesi ile ketonlar elde edilir. Bu tepkimede en çok kullanılan reaktif, kromik asittir (H₂CrO₄). İkincil alkollerin yükseltgenmesi, laboratuvar ortamlarında daha çok gerçekleştirilir ve endüstriyel bakımdan ekonomik değildir. Yükseltgenme için kullanılan bazı maddeler: potasyum permanganat (KMnO₄); pridinyum kolorokromat (PCC).
Primer alkoller yükseltgenince şu ürünler oluşur: Aldehitler. Karboksilli asitler. Örnek olarak, etanol (CH₃CH₂OH) yükseltgendiğinde önce asetaldehit (CH₃CHO), ardından asetik asit (CH₃COOH) oluşur. Tersiyer (üçüncül) alkoller, hidroksil grubuna bağlı karbon atomunun hidrojen taşımaması nedeniyle yükseltgenemezler.
Üçüncül (tersiyer) alkoller, hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunda hidrojen molekülü bulunmadığı için doğrudan yükseltgenmezler. Ancak, sert oksidasyon koşullarında (örneğin, çok güçlü bir oksidan ve yüksek sıcaklık) alkolün karbon zincirinde kırılmalar meydana gelebilir. Alkollerin yükseltgenme reaksiyonları hakkında daha fazla bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: "Alkollerin Yükseltgenmesi (1. Kısım): Mekanizma ve Yükseltgenme Basamakları (Organik Kimya)" başlıklı YouTube videosu; "Denel Organik Kimya" kitabı; "Alkollerin Kimyasal Tepkimeleri" başlıklı bikifi.com makalesi.
Eğitim
Alttan alınan derslerde devam zorunluluğu var mı?
Alkinler ve alkenil arasındaki fark nedir?
Akıl yürütmenin temel ilkeleri doğruluk nedir?
Aleyna Tilki'nin annesi ne iş yapıyor?
Altuğ Güneş fizik hangi yayınevi?
Alkol kaç derecede donar?
Anatomide hangi konular var?
Alaca Höyük'te kimler yaşadı?
9.9 depremi en çok hangi ili etkiledi?
Anatomi nedir kısaca tanımı?
AB ve 0 kan grubu birleşirse çocuk ne olur?
9. sınıf üslü sayılar yeni müfredat mı?
Alg ve yosun aynı şey mi?
Anabolik ve katabolik reaksiyonlar nasıl çalışır?
Amasya Anadolu Lisesi ve Amasya Lisesi aynı mı?
Alt ve üst küme nasıl ayırt edilir?
Amerikan kültür koleji yıllık ücreti nasıl hesaplanır?
Aker kartalın paragraf kitabı iyi mi?
Analitik geometri kiriş nasıl bulunur?
9. sınıf üslü sayılar kaç test?
Alçak basınçlı hava neden yağışlı olur?
Anadolu EDU sınav nasıl olacak?
Analitik geometri paralelkenar kuralı nedir?
ALES kaç puanla iyi bir sonuç?
Amip ve öglena aynı şey mi?
ALES için hangi sözel mantık konuları önemli?
Akreditasyonda kaç aşama var?
Anaerobik digestate nedir?
Amerika kıtası kaç fiziksel bölgeye ayrılır?
Ali Kuşçu ve Uluğ Bey hangi eserleri yazmıştır?
A2 seviyesi kaç ayda öğrenilir?
Ahameniş İmparatorluğu'nun kurucusu kimdir?
AGNO kaç olursa dönem tekrarı olur?
A Rh+ ve A Rh+ birleşirse ne olur?
Anatomi alt ekstremite nedir?
A4 kağıt kareli mi çizgili mi?
Anomali ne anlama gelir?
Amerika 2. dünya savaşına kaç asker gönderdi?
Akılcılık hangi felsefi akımdır?
Aksondan dendrite ATP harcanır mi?