Bir cümlenin nasıl olması gerektiği, cümlenin türüne ve kullanım amacına göre değişiklik gösterebilir. Ancak, genel olarak bir cümlenin şu özelliklere sahip olması gerekir:
Cümleler, anlamlarına göre olumlu, olumsuz, soru, şart veya ünlem cümlesi; yapılarına göre ise basit, birleşik, sıralı veya bağlı cümle olarak sınıflandırılabilir
Cümle, bir duyguyu, düşünceyi veya eylemi tam olarak ifade eden ve yargı bildiren söz ya da söz grubudur. Cümle örnekleri: "Yazdı". "Bak". "Dün akşam evimizin bahçesinde iki kişi" (bu ifade yargı bildirmediği için cümle olarak kabul edilmez). "Bu kitapların hepsi sizinmiş". "Ağaçta kuşlar var". "Çocuklar okulun bahçesindeydi". "Küçükken çok yaramaz bir çocukmuş". "Amacımızı sınavı kazanmaktır".
Olumsuz cümle oluşturmak için şu yöntemler kullanılabilir: Olumsuzluk ekleri: Fiil cümlelerinde "-ma/-me", "-maz/mez" ekleri ve "ne ... ne" bağlacı; isim cümlelerinde ise "yok", "değil", "-sız/-siz" ekleri kullanılır. Olumsuzluk bildiren kelimeler: "Yok", "değil", "ne ... ne", "-sız, -siz" gibi kelimeler kullanılabilir. Örnekler: Yarın daha erken gelmemelisin. Bu bölgede misafir olabileceğimiz tek bir ev bile yoktu. Kardeşim eve gelmemiş. Bu yemek çok tuzsuz. Bu kitap bende yok. Bazı cümleler biçimce olumsuz olsa da anlamca olumlu olabilir. Örnek: Çocuklarının okumasını istemiyor değildi (İstiyordu).
Birleşik cümle örnekleri: Şartlı bileşik cümle: "Yarın hava güzel olursa / gezmeye gideceğiz". Ki'li bileşik cümle: "Duydum ki / unutmuşsun gözlerimin rengini". İç içe bileşik cümle: "Güneş doğdu mu / kalkarım". Girişik bileşik cümle: "Beni soran adam / şu muydu?". Diğer örnekler: "Bütün evi iki saatte özenerek temizledik". "Tam balığı çekiyordum ki misina koptu". "O kadar yolu yürüyüp bir de geri dönmek zorunda kaldım". "Öğretmen 'Yarın sözlü yapabilirim.' dedi". "Sokrates 'İnsanlığı kötülüğü ölümden daha kötüdür, çünkü kötülük, ölümden daha hızlı koşar.' demiştir".
Bir cümle genellikle büyük harfle başlar. Cümlenin nasıl başlayacağına dair bazı örnekler: Alıntılama veya açıklama durumunda: Cümle tırnak veya yay ayraç içine alındığında, cümle büyük harfle başlar ve sonuna uygun noktalama işareti (nokta, soru, ünlem vb.) konur. İki noktadan sonra: İki noktadan sonra gelen cümle büyük harfle başlar. Özel adlarla: Kişi adları, soyadları ve özel ad niteliğinde olan diğer ifadelerle cümle başladığında, bu kelimeler büyük harfle yazılır. Ayrıca, bir konuşmanın başlangıcı için, dinleyicilerin ilgisini çekecek ve onları konuşmaya teşvik edecek bir giriş yapmak önemlidir.
Bir cümlenin olumsuz olduğunu anlamak için şu unsurlara dikkat edilebilir: Olumsuzluk ekleri: Fiil cümlelerinde "-ma/-me", "-maz/mez" ekleri; isim cümlelerinde ise "-sız/-siz" ekleri olumsuzluğu ifade eder. Olumsuzluk belirten kelimeler: "Değil", "hiç", "yok", "hayır", "ne ... ne (de)", "ama", "aksi hâlde", "yoksa" gibi kelimeler cümleye olumsuzluk katar. Yapısal özellikler: Bazı cümleler, görünüşte olumlu olsa da soru ekleri veya bazı kalıplaşmış yapılarla olumsuz anlam taşıyabilir. Örnekler: "O dün okula gitmemiş" (olumsuz fiil cümlesi). "Bugün hiç güzel bir gün değil" (olumsuz isim cümlesi). "Ne Ali ne de Ahmet geldi" (olumsuz bağlaç kullanımı).
Hayır, cümlede anlam ve cümle bilgisi aynı şey değildir. Cümle bilgisi, cümlelerin yapısını, türlerini ve öğelerini inceleyen bir dil bilgisi dalıdır. Cümlede anlam ise, bir cümlenin ifade ettiği anlamı ve bu anlamın yorumunu kapsayan daha geniş bir konudur.
Cümleler, çeşitli özelliklerine göre farklı türlere ayrılır: Yükleminin türüne göre: Fiil (eylem) cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. İsim (ad) cümlesi: Yüklemi isim ya da isim soylu bir sözcük olan cümlelerdir. Anlamına göre: Olumlu cümle: Yüklemin bildirdiği işin, oluşun gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini ifade eder. Olumsuz cümle: Yüklemin bildirdiği işin, oluşun gerçekleşmediğini veya gerçekleşmeyeceğini anlatır. Soru cümlesi: Karşılığında bir cevap beklenen cümlelerdir. Ünlem cümlesi: Bir duyguyu, bir coşkuyu, bir heyecanı dile getiren cümlelerdir. Öğe dizilişine göre: Kurallı (düz) cümle: Yüklemi sonda olan cümlelerdir. Devrik (kuralsız) cümle: Yüklemi sonda bulunmayan cümlelerdir. Eksiltili cümle: Yüklemi bulunmayan cümlelerdir. Yapısına göre: Basit cümle: Tek yüklemi bulunan, yan cümlesi olmayan cümlelerdir. Birleşik cümle: Temel bir cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan cümlecikten meydana gelen cümlelerdir. Sıralı cümle: Birden fazla yüklemi bulunan cümlelerdir. Bağlı cümle: Aralarındaki ilgiden dolayı birbirine bir bağlaçla bağlanan cümlelerdir.
Blog
Babanın kız kardeşi neyin olur?
Bal teknesi ne demek?
Birlikten kuvvet doğar doğrulukla kuvvet birlikten zafer kimin sözüdür?..
Bay ve bay of arasındaki fark nedir?
Bilinmeyen ve bilinmez arasındaki fark nedir?
Bağ kelimesiyle başlayan atasözleri nelerdir?
Birleşik cümle nedir?
Bisiklete neden bike denir?
Border Türkçe ne anlatıyor?
Bala isminin kökeni nedir?
Beyaz kitap ne anlatmak istiyor?
Baykuş neyi temsil eder falda?
Başak burcu logosu nasıl?
Battı balık yan gider ne demek?
Bir ara ne zaman kullanılır?
Best'in Türkçesi ne?
Beyaz tavşan görmek ne anlama gelir?
Bay ve Mr arasındaki fark nedir?
Bilinçaltı nasıl yazılır TDK?
Belgü eski Türkçe ne demek?
Beyaz çoraplı erkek ne anlama gelir?
Best kelimesi nasıl kullanılır?
Beyaz çoraplı kadın ne anlama gelir?
Bitlis'in kaç tane posta kodu var?
Ben ve biz birinci tekil mi?
Bir cümle nasıl olmalı?
Bazar ne demek?
Bom dia ne demek?
Bir cümle nasıl başlar?
Barut adı nereden gelir?
Bende ne anlama gelir?
Baskın gezegen nasıl hesaplanır?
Basın bülteni ve basın makalesi arasındaki fark nedir?
Bitte ve danke nasıl kullanılır?
Baldız ile enişte nasıl davranmalı?
Bidat ve hurafe arasındaki fark nedir?
Bakraç ne anlama gelir?
Aşırı ve ölçülü ne demek?
Balkanlar ve Doğu Avrupa aynı mı?
Birini eda etmek ne demek?