Analoji ve tümevarım arasındaki temel farklar şunlardır:
Tümevarım :
Analoji :
Özetle , tümevarım yeni ve bilinmeyen sonuçlara ulaşmayı hedeflerken, analoji bilinen özellikler üzerinden bilinmeyen bir olgu hakkında çıkarım yapmayı amaçlar.
Tümdengelim (dedüksiyon), genel bilgiler üzerinden özel sonuçlar çıkarma yöntemidir. Tümevarım (endüksiyon) ise özel bilgiler üzerinden genel sonuçlar çıkarma yöntemidir. Örnekler: Tümdengelim: "Tüm arabalar dört tekerlidir, Bugatti Chiron bir arabadır; öyleyse Bugatti Chiron dört tekerlidir". Tümevarım: "Serçe, güvercin ve karga uçar. Serçe, güvercin ve karga kuştur. Öyleyse kuşlar uçar".
Tümevarım ve analoji örneklerine aşağıdaki kaynaklardan ulaşılabilir: webtekno.com. dahifilozof.com. ogmmateryal.eba.gov.tr. Tümevarım örnekleri: "Serçe, güvercin ve karga uçar. Serçe, güvercin ve karga kuştur. Öyleyse kuşlar uçar". "Bebekler yürüyemez. Ahmet bir bebektir. Öyleyse Ahmet yürüyemez". "Günler 24 saat sürer. Salı bir gündür. Öyleyse salı günü de 24 saattir". Analoji örnekleri: "Dünya’da atmosfer vardır ve canlı hayat vardır. Mars’ta atmosfer var. Öyleyse Mars’ta da canlı hayat vardır". "Aslan Mican geliyor" dendiğinde, Mican ve Aslan arasında analoji yapılır. "Sinem klasik müzik seviyor. Tuğçe’de klasik müzik seviyor. Sinem dövme yaptırmayı seviyor. Tuğçe'nin de dövme yaptırmayı seviyor olma ihtimali yüksek diye düşünülür".
Analoji, iki şey arasındaki benzerliğe dayanarak birisi hakkında verilen bir hükmün diğeri hakkında da verilmesi şeklindeki akıl yürütme yoludur. Örnekleme akıl yürütme hakkında bilgi bulunamadı. Analoji örnekleri: "Dünya gezegeninin atmosferi vardır ve üzerinde canlılar yaşar", "Mars gezegeninde atmosfer vardır" öncüllerinden hareketle "O zaman Mars gezegeninde canlılar bulunması gerekir" sonucunun elde edilmesi. "Aslan Mican geliyor" dendiğinde Mican ve aslan arasında analoji yapılır; bu, Mican’ın cesur, güçlü, dayanıklı biri olduğunu söylemek demektir. "Melek gibi bir kadındı" dendiğinde melek ile o kadın arasında analoji yapılır; bu, kadının masum, temiz ve iyi niyetli olduğunu söylemek demektir.
Analoji, iki farklı şey arasındaki benzerlik veya benzerliklerden yola çıkarak birincisi için dile getirilenlerin diğeri için de söz konusu olduğunu ifade etme işlemidir. Analoji, akıl yürütme yöntemlerinden biridir ve genellikle şu durumlarda kullanılır: Bileşik analojiler. Hikaye tarzında analojiler. İşlemsel analojiler. Çevresel analojiler. Basit analojiler. Analoji ile yapılan akıl yürütmede, hem tümdengelim (genelden özele) hem de tümevarım (özelden genele) yöntemleri bir arada kullanılabilir.
Tümdengelim (Dedüksiyon), genel bilgilerden özel sonuçlara ulaşma yöntemidir. Analoji (Benzeşim), iki farklı nesne veya önerme arasındaki benzerliklere dayanarak çıkarım yapma işlemidir. Örnekler: Tümdengelim: "Tüm insanlar ölümlüdür, Sokrates bir insandır; öyleyse Sokrates ölümlüdür". Analoji: "Dünya'da atmosfer ve canlı hayat var, Mars'ta atmosfer var; öyleyse Mars'ta da canlı hayat olabilir".
Tümevarımın temel ilkesi, özelden genele, tikelden tümele doğru yapılan bir akıl yürütme biçimidir. Bu akıl yürütmede: Yeni ve bilinmeyen sonuçlara ulaşılabilir. Sonucun doğruluğu kesin değildir, olasılık taşır. Tüm öncüller doğru olsa bile sonuç yanlış olabilir. Tümevarım, bilimin işleyişinde önemli bir yer tutar; gözlemler ve deneyler aracılığıyla elde edilen verilerden genel sonuçlara ulaşılarak doğanın yasaları keşfedilmeye çalışılır.
Analojik akıl yürütme, gözlemlenen benzerliklerden, henüz gözlemlenmemiş benzerlikler çıkararak yeni durumlara yönelik öngörülerde bulunma yöntemidir. Bazı örnekler: Fen bilimleri eğitimi: Hücre zarı, "Oreo kurabiyesi"ne benzetilir; hücre zarının, kolesterol içeren krema dolgusuyla fosfolipit çift katmanına benzediği söylenir. Bilimsel keşif: Robert Hooke, mantar dilimlerini incelerken, içindeki boşlukların keşiş hücrelerine benzediğini düşünmüş ve bu boşluklara "hücre" adını vermiştir. Hukuki muhakeme: Bir davada, hancıların otel misafirlerinin eşyalarından sorumlu tutulduğu bir önceki davaya atıfta bulunarak, vapur sahibinin de benzer sorumluluğa sahip olduğu sonucuna varılması. Günlük yaşam: "Brokoli yeşil bir sebzedir ve sağlığa yararlıdır. Ispanak da yeşil bir sebzedir. O hâlde ıspanak da sağlığa yararlıdır".
Eğitim
AKÜ sbf kaç yıllık?
Akşehir fay hattı aktif mi?
Ahtapotta 3 kalp ne işe yarar?
Alemler biyoloji 9. sınıf nedir?
Akademik çalışmalarda kaynak gösterme nasıl yapılır?
Ankara Üniversitesi dış mekan süs bitkileri yetiştiriciliği hangi fakülte?..
Amino asitler kaça ayrılır?
Abdullah Gül hangi üniversiteden İngiltere'den doktora aldı?
Akademi kadro yüksek lisans ne demek?
Abbasiler döneminde kimler yaşadı?
Akıl yürütme kuralları kaça ayrılır?
Akdeniz Üniversitesi siyaset bilimi ve kamu yönetimi sınavları nasıl oluyor..
Anaokulları hangi programları kullanıyor?
Adenin ve guanin pürin mi?
Analoji ve tümevarım arasındaki fark nedir?
Aktarma atıf hangi durumlarda kullanılır?
Afinite testi nedir?
Anatomi çocuklara nasıl anlatılır?
Aksiyolojinin temel problemleri nelerdir?
Afinite ne demek?
Anadolu'da Helenistik dönem soruları nelerdir?
A0 boyutu kaç cm?
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi öğrenci girişi nasıl yapılır?
A3 mü büyük A4 mü?
A6 mı daha küçük A5 mi?
Akademisyenler kaç saat ek ders alır?
Anafaz ve telofaz nedir?
Anatominin amacı nedir?
Anket çalışmaları için hangi veri tabanına bakılır?
Anaksimandros hangi dönemde yaşamıştır?
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi iyi mi?
Alkanların genel formülü nedir?
Anestezi teknikeri kaç ders görür?
Animasyon izlemek çocuğa ne kazandırır?
Ahlak ve yurttaşlık eğitimi yazılı soruları nasıl hazırlanır?
A4 ve 8.5x11 aynı mı?
AgCl suda çözünür mü?
Albino insanlar neden beyaz olur?
Akademik özgeçmişte neler olmalı?
Anadolu Üniversitesi epistemoloji dersi nedir?